در نظام آموزشی دانشگاه‌های ایران (اعم از دولتی، پیام‌نور، آزاد، علمی‌کاربردی و…) «حذف درس» و «حذف ترم/نیمسال» دو نهاد کاملاً متفاوت‌اند؛ هم از نظر آثار آموزشی (واحدهای اخذشده، معدل، وضعیت مشروطی) و هم از نظر آثار اداری (شهریه/بازپرداخت، سنوات، وضعیت نظام‌وظیفه برای آقایان).

> نکته حقوقی: این موضوع «قانون واحد و واحدالشکل» در سطح کشور ندارد؛ مبنا معمولاً آیین‌نامه آموزشی مقطع مربوط (مصوب وزارت علوم/وزارت بهداشت) + دستورالعمل‌ها و شیوه‌نامه‌های دانشگاه است. اما چارچوب کلی در اکثر دانشگاه‌ها مشابه است و در آیین‌نامه‌های آموزشی و مصوبات داخلی آموزشی/شورای آموزشی دانشگاه‌ها تکرار می‌شود.

---

## ۱) تعریف‌ها

### الف) حذف درس (حذف اضطراری/حذف تک‌درس/حذف عادی)
یعنی شما یک یا چند درس مشخص را از برنامه همان نیمسال حذف می‌کنید، اما نیمسال ادامه دارد و شما بقیه دروس را می‌گذرانید.

- ممکن است «حذف و اضافه» در ابتدای ترم باشد.
- یا «حذف اضطراری» در میانه ترم (با شرایط و مهلت مشخص).
- در برخی دانشگاه‌ها «حذف تک‌درس» نزدیک پایان ترم هم دیده می‌ ...