تو هم میتونی وکیل داشته باشی!
هزینههای کارشناسی در دادرسی: چه کسی میپردازد و چگونه قابل مطالبه است؟
هزینههای کارشناسی در دادرسی: چه کسی میپردازد و چگونه قابل مطالبه است؟
در دعاوی قضایی، استفاده از کارشناس جهت بررسی ابعاد فنی، مالی یا پزشکی موضوع پرونده معمول است. هزینههای کارشناسی بخش مهمی از هزینههای دادرسی را تشکیل میدهد و سوالات حقوقی متعددی درباره پرداخت و نحوه مطالبه آن مطرح میشود. در ادامه مقررات، اصول و شیوههای عملیاتی تعیین تکلیف هزینههای کارشناسی توضیح داده میشود.
منظور از هزینه کارشناسی چیست؟
هزینه کارشناسی عبارت است از هزینهای که بابت انجام امور کارشناسی و تهیه گزارش فنی توسط کارشناس رسمی یا کارشناسان معتمد دادگاه دریافت میشود. این هزینه شامل حقالزحمه کارشناس، هزینههای ایاب و ذهاب، هزینه نمونهگیری و آزمایشگاه و هزینههای مربوط به تهیه گزارش میباشد.
چه کسانی موظف به پرداخت هزینه کارشناسی هستند؟
بهطور کلی، حسب قوانین آیین دادرسی مدنی و آئین دادرسی کیفری و رویه قضایی، هزینه کارشناسی در مرحله دستور موقت یا هنگامی که خواهان تقاضای کارشناسی میکند ابتدا باید توسط درخواستکننده یا طرفی که درخواست را مطرح کرده پرداخت یا تأمین شود. در بسیاری از موارد دادگاه قرار میدهد که متقاضی قبل از انجام کارشناسی مبلغی را تحت عنوان ارزیابی یا سپرده به حساب نزد دادگاه واریز کند.
پس از صدور حکم نهایی یا انجام کارشناسی، با توجه به نتیجه پرونده و محکومیت نهایی ممکن است هزینه کارشناسی به طرف محکومعلیه تعلق گیرد. به عبارت دیگر، اگر کارشناس گزارشی داده که به نفع یکی از طرفین بوده و دادگاه طرف دیگر را محکوم کند، هزینه کارشناسی بهعنوان هزینه دادرسی قابل مطالبه از آن طرف خواهد بود.
نحوه تأمین و پرداخت هزینه کارشناسی
1. تعیین مبلغ توسط دادگاه یا هیئت کارشناسی: در بسیاری از پروندهها دادگاه یا واحد اجرای ثبت میزان تقریبی هزینه کارشناسی را تعیین یا از سازمانهای مربوطه استعلام میکند.
2. پرداخت به حساب دادگاه: معمولاً دادگاه دستور میدهد مبلغی به حساب سپرده دادگستری یا حساب مشخصشده واریز شود تا پس از انجام کارشناسی به کارشناس پرداخت گردد.
3. تقسیط یا اخذ تضمین: در موارد خاص و بنا به نظر دادگاه ممکن است پرداخت به صورت تقسیط یا ارائه تضمین بانکی پذیرفته شود.
قابلیت مطالبه هزینه کارشناسی پس از صدور حکم
پس از صدور حکم، طرف پیروز میتواند هزینههای لازم از جمله هزینه کارشناسی را جزو هزینههای دادرسی مطالبه کند. دادگاه در رأی یا قرار نهایی تعیین میکند که کدام طرف باید هزینههای مربوطه را پرداخت نماید. اگر محکومله حکم به دریافت هزینهها داشته باشد و محکومعلیه در اجرای حکم تعلل کند، محکومله میتواند از طریق اجرای ثبت یا اجرای احکام مدنی نسبت به اجرای حکم و وصول هزینهها اقدام نماید.
موارد اختلاف و اعتراض نسبت به هزینه کارشناسی
اختلافات معمول در خصوص هزینه کارشناسی شامل: میزان حقالزحمه کارشناس، کیفیت یا کفایت گزارش، و ادعای تعدد یا تضییع هزینهها توسط کارشناس است. برای اعتراض به میزان هزینه، طرفین میتوانند از طریق طرح اعتراض در همان پرونده یا درخواست تعیین کارشناس مجدد اقدام کنند. در بعضی موارد دادگاه دستور به تعیین کارشناس ثالث یا ارجاع به هیئت تخصصی میدهد.
نکات حقوقی و عملی برای طرفین پرونده
1. پیشبینی هزینهها در طرح دعوا: قبل از درخواست کارشناسی، تا حد امکان نسبت به برآورد هزینه اقدام کنید و آمادگی مالی برای تأمین سپرده را داشته باشید.
2. درخواست توافقی بودن کارشناس: در مواردی که امکان دارد تلاش کنید کارشناس مورد توافق دو طرف تعیین شود تا اختلافات بعدی کاهش یابد.
3. جمعآوری اسناد پشتیبان: برای جلوگیری از الزام به کارشناسیهای مکرر و کاهش هزینهها، اسناد و مدارک فنی را کامل ارائه کنید.
4. مشورت حقوقی: پیش از طرح درخواست کارشناسی یا پس از صدور گزارش، با وکیل یا مشاور حقوقی مشورت کنید تا نسبت به نحوه مطالبه یا اعتراض راهنمایی شوید.
مرجع قانونی و رویه قضایی
مقررات آیین دادرسی مدنی و کیفری، قانون کارشناسان رسمی، آییننامههای مربوطه و رویه دادگاهها منابع اصلی تعیین تکلیف هزینه کارشناسی هستند. همچنین نظریات مشورتی و آرای وحدت رویه دیوان عالی کشور ممکن است در موارد اختلافی راهگشا باشد. در نتیجه برای پروندههای پیچیده مراجعه به مشاور حقوقی با تجربه ضروری است.
نتیجهگیری و توصیه
هزینه کارشناسی معمولاً در ابتدا از درخواستکننده اخذ میشود اما با صدور حکم نهایی ممکن است به طرف محکومعلیه محول و قابل مطالبه شود. برای کاهش ریسک مالی و افزایش شانس مطالبه هزینهها، نکات عملی فوق را مدنظر قرار دهید و در صورت نیاز از خدمات حقوقی استفاده کنید.
برای دریافت مشاوره حقوقی تخصصی و پیگیری مطالبه هزینههای کارشناسی در پرونده خود میتوانید از خدمات حقوقی vakiljo.ir استفاده کنید.
