این واحد به عنوان بازوی نظارتی و ارزیابی عملکرد، زیر نظر مقامات عالی قضایی یا سازمان‌های نظارتی وابسته فعالیت می‌کند. مأموریت آن تضمین سلامت اداری، ارتقای کارآمدی و صیانت از حقوق مردم در خدمات قضایی است.
جایگاه «واحد بازرسی دادگستری» در ساختار قوه قضاییه را باید با توجه به دو سطح متمایز بررسی کرد:
۱) سطح ملی (نظارت کلان قوه قضاییه) و ۲) سطح استانی (نظارت داخلی بر دادگستری هر استان). هر دو سطح ذیل اختیارات حاکمیتی رئیس قوه قضاییه و چارچوب‌های مصوب قانونی و آیین‌نامه‌ای عمل می‌کنند.

۱) سطح ملی: سازمان بازرسی کل کشور و بازرسی‌های قوه قضاییه
- مبنای قانونی:
- اصل ۱۷۴ قانون اساسی: «سازمان بازرسی کل کشور» زیر نظر رئیس قوه قضاییه تشکیل می‌شود تا بر حسن جریان امور و اجرای صحیح قوانین در دستگاه‌های اداری نظارت کند. این سازمان از ارکان نظارتی قوه قضاییه در سطح ملی است.
- قانون تشکیل سازمان بازرسی کل کشور (مصوب ۱۳۶۰ و اصلاحات بعدی، به‌ویژه قانون ۱۳۸۷): حدود صلاحیت، اختیارات بازرسی، نحوه گزارش‌دهی به رئیس قوه قضاییه و مراجع ...