ظهرنویسی درج امضا و عبارت انتقال یا واگذاری حقوق قراردادی در پشت مبایعه‌نامه است. این اقدام انتقال رسمی مالکیت نیست و جایگزین تنظیم سند رسمی در دفترخانه نمی‌شود.
ظهرنویسیِ مبایعه‌نامه ملکی یعنی اینکه خریدارِ مبایعه‌نامه (یا یکی از طرفین، بسته به متن قرارداد) پشتِ همان برگه/پیوست آن، نوشته‌ای اضافه می‌کند که به‌موجب آن «حقوق و منافع ناشی از مبایعه‌نامه» (مثل حق مطالبه تنظیم سند رسمی، حق تحویل، حق مطالبه خسارت قراردادی و…) را به شخص دیگری واگذار می‌کند یا قرارداد را به نفع او «صلح/واگذار» می‌کند. در عمل، مردم از آن به‌عنوان «فروش دست‌به‌دست» یا «واگذاری امتیاز قرارداد» هم یاد می‌کنند.

اما ظهرنویسی مبایعه‌نامه انتقال رسمی ملک نیست؛ بلکه معمولاً انتقالِ حق/تعهد قراردادی است، نه انتقال مالکیت در دفترخانه.

---

## ۱) ماهیت حقوقی ظهرنویسی مبایعه‌نامه
- مبایعه‌نامه یک سند عادی ...