خلاصه پاسخ:
- اصل بر ممنوعیت قطع کامل درخت بدون مجوز است؛ هم در معابر و اماکن عمومی و هم در بسیاری از شهرها برای درختان واقع در املاک خصوصی (بر اساس مصوبات شوراهای شهر و آیین‌نامه‌های شهرداری).
- در مزاحمت ناشی از شاخ‌وبرگ یا ریشه درخت همسایه، راه‌حل حقوقی اصلی «الزام همسایه به رفع مزاحمت» و در صورت استنکاف، «اخذ مجوز و اقدام توسط مرجع ذی‌صلاح» است، نه قطع خودسرانه.
- برای طرح دعوا: از شورای حل اختلاف/دادگاه حقوقی، حسب نصاب خواسته، با دلایل و نظریه کارشناس رسمی اقدام کنید. در موارد خطر فوری، دستور موقت قابل درخواست است.
- درختان مشمول قانون حفظ و گسترش فضای سبز، قطع بدون مجوزشان جرم و مستوجب جزای نقدی/حبس و جبران خسارت است.

مبنای قانونی و مقررات مرتبط:
۱) قانون مدنی:
- ماده ۳۰ و ۱۳۲: مالکیت و قاعده لاضرر؛ مالک نمی‌تواند در ملک خود تصرفی کند که به همسایه زیان برساند.
- مواد ۱۳۲ و قواعد عام مسئولیت مدنی: هرگونه تصرفی که متضمن اضرار به غیر باشد، قابل منع و موجب ضمان است.

۲) قانون مسئولیت مدنی ۱۳۳۹:
- مواد ۱ و ۱۱: هر کس بدون مجوز قانونی به دیگری ضرر وارد کند، مسئول جبران اس ...