پس از ثبت گزارش مأمور شهرداری یا درخواست مالک، پرونده کارشناسی و به کمیسیون ارجاع می‌شود و به مالک ابلاغ برای دفاعیه صورت می‌گیرد. کمیسیون پس از استماع و بررسی، رأی به قلع یا جریمه یا ترکیبی از آن صادر می‌کند.
فرایند «ارجاع تخلف ساختمانی به کمیسیون ماده ۱۰۰» تا «صدور رأی» (و سپس امکان صدور گواهی/پایان‌کار و در نهایت سند) در عمل معمولاً این مسیر را طی می‌کند. مبنای اصلی: ماده ۱۰۰ قانون شهرداری و تبصره‌های آن (به‌ویژه تبصره‌های ۱ تا ۱۱) و نیز قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری برای اعتراض به رأی.

---

## ۱) کشف و تشکیل پرونده تخلف در شهرداری
### الف) شناسایی تخلف
تخلف معمولاً از یکی از این راه‌ها کشف می‌شود:
- گزارش مأمورین شهرداری/بازدید دوره‌ای
- شکایت همسایه/گزارش مردمی
- عدم تطابق پیشرفت ساختمان با پروانه
- درخواست مالک برای خدمات (مثلاً انشعاب/پایان‌کار) و آشکار شدن اضافه بنا

### ب) اقدامات اولیه شهرداری (دستور توقف عملیات)
طبق ماده ۱۰۰: اگر ساختمان بدون پروانه یا مغایر پروانه ساخته شود، شهرداری می‌تواند از ادامه عملیات جلوگیری کند و موضوع را برای رسیدگی به کمیسیون ارجاع دهد. در عمل، «اخطار»، «برگه توقف کار» و «صورتجلسه بازدید» تنظیم می‌شود.

### ج) تکمیل مستندات پرونده
پرونده معمولاً ...