پاسخ کلی و عملی (با استناد به مقررات مرتبط):

۱) مبنای قانونی و ماهیت تعهد
- تعهد خدمت معلمان متعهد (اعم از دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان/شهید رجایی یا مستخدمین بورسیه) معمولاً بر پایه:
• قانون متعهدین خدمت به وزارت آموزش و پرورش (مصوب ۱۳۶۹) و آیین‌نامه‌های اجرایی آن،
• تعهدنامه/قرارداد بورسیه و استخدامی (شرایط اختصاصی که فرد امضا می‌کند)،
• مقررات مالی دولت (از جمله لزوم استرداد هزینه‌های تحصیل و مزایا در صورت نقض تعهد)
استوار است.
- اصل ماجرا: دولت به‌ازای آموزش، حقوق/کمک‌هزینه، بیمه و مزایا، از متعهد تعهد خدمت می‌گیرد. انصراف یا ترک خدمت، موجب الزام به استرداد هزینه‌ها و پرداخت خسارت قراردادی/قانونی می‌شود.

۲) تفاوت انصراف «قبل از شروع خدمت» با «حین خدمت»
الف) انصراف قبل از شروع خدمت (پس از فراغت از تحصیل یا حتی در حین تحصیل ولی پیش از صدور/قطعیت حکم کارگزینی خدمت آموزشی)
- معمولاً مشمول:
• استرداد تمام هزینه‌های آموزشی و بورسیه پرداخت‌شده از ...