راهنمای عملی و حقوقی برای مستندسازی “قیمت بازار” در محاسبه خسارت به محصولات کشاورزی و درختان میوه (با استناد)

۱) مبنای حقوقی تعیین قیمت و خسارت
- ماده ۱ و ۳ قانون مسئولیت مدنی: زیان‌زننده مکلف به جبران کلیه خسارات وارده است؛ معیار، “جبران کامل” است.
- ماده ۹ و ۱۰ قانون آیین دادرسی کیفری و مواد ۵۱۵ تا ۵۲۰ قانون آیین دادرسی مدنی: امکان مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم/تقصر و هزینه کارشناسی.
- ماده ۳۰۸ و ۳۱۱ قانون مدنی (غصب) و قواعد اتلاف/تسبیب: جبران به مثل یا قیمت در زمان تلف.
- رأی وحدت رویه و رویه قضایی: در اتلاف محصولات و اشجار، قیمت معمولاً “قیمت روز محل وقوع خسارت” و با نظر کارشناس رسمی محاسبه می‌شود.
- آیین‌نامه کارشناسان رسمی دادگستری و تعرفه‌های کارشناسی: ارجاع به کارشناس رشته کشاورزی/زراعت/باغبانی/ارزیابی اموال جهت تعیین قیمت متعارف بازار و میزان خسارت.

۲) اصول کلی قیمت‌گذاری
- معیار عرفی: قیمت متعارف بازار در زمان و مکان ورود خسارت (نه لزوماً زمان رسیدگی).
- تفکیک حالت‌ها:
- محصولات برداشت‌شده: قیمت عمده‌فروشی/خرده‌فروشی قابل استناد.
- محصولات در حال رشد: ارزش روز “محصول سرِپا” با لحاظ مرحله فنولوژیک و ریسک‌ها.
- درختان میوه: ارزش درخت به‌عنوان دارایی مولد (ارزش روز درخت + ...