معنای ضمانت در حقوق ایران و جایگاه آن در قراردادهای نظامی

۱) تعریف ضمانت در حقوق ایران
- ضمان به معنای تعهّد قراردادن ذمّه شخصی در برابر دین یا تعهّد دیگری است. در حقوق ایران دو قالب اصلی وجود دارد:
الف) ضمان مدنی (فقهی): انتقال دین از ذمّه مدیون به ذمّه ضامن. مستند: مواد ۶۸۴ تا ۷۲۴ قانون مدنی. به موجب ماده ۶۹۸ ق.م، با تحقق ضمان، ذمّه مضمون‌عنه بری و ذمّه ضامن مشغول می‌شود مگر خلاف آن شرط شده باشد.
ب) کفالت/وثیقه شخصی و ضمانت اجرای تعهد (Surety/Guarantee): در رویه قراردادی و قانون مدنی، به‌ویژه ماده ۱۰ ق.م (اصل آزادی قراردادها) و نهاد «تعهد به نفع ثالث» و «شرط ضمانت حسن انجام کار»، اشخاص ثالث یا خود متعهد به ارائه تضمین برای اجرای صحیح تعهد مکلف می‌شوند. این نوع، الزاماً انتقال دین به معنای فقهی نیست، بلکه تضمین ایفای تعهد یا جبران خسارت در صورت عدم انجام است. در معاملات عمومی، قانون برگزاری مناقصات و آیین‌نامه‌های مرتبط نیز آن را به رسمیت می‌شناسند (نظیر ضمانت‌نامه بانکی، تضمین شرکت در مناقصه و انجام تعهد).

- در عمل، واژه «ضمانت» در قراردادهای اداری و نظامی بیشتر به معنای تضمین اجرای تعهدات (Performance Security) و «ضمانت‌نامه بانکی» به‌عنوان ابزار وثیقه مالی به کار می‌رود، نه همیشه «ضمان» به مفهوم انتقال دین.

۲) انواع تضمین/ض ...