پاسخ کوتاه و کاربردی

- مبنا: اظهار خلاف واقع آگاهانه و عمدی در فرایند دادرسی (اعم از شهادت، اقرار، دفاعیات، یا ارائه سند) وقتی جنبه کیفری پیدا می‌کند که عنصر مادی (اظهار یا ارائه امر خلاف واقع) و عنصر معنوی (علم به کذب و قصد فریب/گمراه‌سازی مرجع قضایی) احراز شود. دادگاه برای احراز “علم” و “قصد” به مجموعه قرائن و امارات، تناسبات منطقی، سوابق و اوضاع‌واحوال متکی می‌شود.

مستندات قانونی اصلی

- قانون مجازات اسلامی (مصوب ۱۳۹۲):
- ماده ۱۴۴: در جرایم عمدی، علم و اراده (عمد) لازم است؛ علم به موضوع و نتایج نوعی رفتار ملاک است.
- ماده ۲۱۱: علم قاضی از امارات و قرائن حاصل می‌شود.
- مواد ۱۶۰ تا ۱۷۴: ادله اثبات، از جمله اقرار، شهادت، سوگند و علم قاضی.
- ماده ۶۵۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات ۱۳۷۵): شهادت دروغ (برای شاهد).
- ماده ۵۳۴ تعزیرات: جعل و استفاده از سند مجعول.
- ماده ۵۴۰ تعزیرات: گزارش خلاف واقع توسط مستخدمین عمومی.
- ماده ۶۴۷ تعزیرات: شهادت و گواهی خلاف واقع.
- قانون آیین دادرسی کیفری (مصوب ۱۳۹۲):
- ماده ۲۱۱ به بعد (کیفیات تحصیل علم قاضی و ارزیابی ادله).
- مواد مربوط به ارزیابی اظهارات و تعارض ادله، کارشناسی، مواجهه حضوری.
- قانون مدنی و قانون آیین د ...