حریم راه‌آهن نوارهای حفاظتی در دو سوی خطوط ریلی است که برای ایمنی بهره‌برداری و نگهداری تعیین می‌شود. حدود آن بر اساس قوانین و آیین‌نامه‌های مربوط و نقشه‌های مصوب شرکت راه‌آهن مشخص می‌گردد.
خلاصه پاسخ:
- حریم راه‌آهن، نوارهای حفاظتی و فنی در طرفین خط راه‌آهن است که برای ایمنی عبور و مرور قطار، نگهداری تأسیسات و جلوگیری از تجاوز و خطرات تعیین می‌شود.
- مبنای تعیین آن در قوانین و مقررات خاص راه‌آهن آمده و معمولاً از محور یا لبه مقتضی خط/راه‌آهن تا عرض معینی (به‌صورت متر) تعریف می‌گردد و ممکن است شامل «حریم درجه یک (ایمنی و بهره‌برداری)» و «حریم درجه دو (کنترل ساخت‌وساز و منظر)» باشد.
- اعمال محدودیت در حریم راه‌آهن، حق مالکیت خصوصی را مقید می‌کند، اما اصولاً موجب سلب مالکیت نمی‌شود مگر در صورت تملک قانونی با پرداخت بهای عادله.

مبانی قانونی و تعاریف:
۱) اصل ۴۰ و ۴۵ قانون اساسی و قواعد نظم عمومی: ایمنی حمل‌ونقل عمومی و ...