پاسخ کوتاه: هر وقت چک شما “قابلیت اجرا” از طریق دو مسیر سریع‌تر و کم‌هزینه‌تر را داشته باشد—یعنی یا مشمول اجراییه ثبتی (اداره ثبت) است یا مشمول اجراییه دادگاه طبق اصلاحات قانون صدور چک—مسیر اجراییه بر دعوای حقوقی ترجیح دارد. مهم‌ترین مصادیق: چک‌های صیادی/سامانه‌ای برگشتی با گواهی عدم پرداخت صادره از سامانه بانک مرکزی، و نیز چک‌هایی که واجد شرایط اقدام ثبتی هستند. این مسیرها معمولاً بدون نیاز به رسیدگی ماهوی طولانی، با هزینه دادرسی کمتر و امکان اعمال سریع تأمین/توقیف اموال پیش می‌روند.

تفکیک مسیرها و موارد ترجیح

۱) اجراییه ثبتی (از طریق اداره ثبت)
- مبنا: ماده ۲ قانون صدور چک (اصلاحی ۱۳۹۷) و مقررات آیین‌نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم‌الاجرا؛ همچنین چک در حکم سند لازم‌الاجرا تلقی می‌شود.
- شرایط کلیدی:
- وجود اصل چک یا گواهی‌های معتبر بانکی، احراز هویت صادرکننده و دارنده.
- عدم پرداخت و صدور گواهی عدم پرداخت.
- نبود ایراد شکلی جدی (مانند مخدوش بودن مندرجات اساسی).
- مزایا:
- سرعت معمولاً بیشتر از دعوای حقوقی سنتی.
- عدم ورود به ماهیت اختلاف، تمرکز بر “وجود سند و عدم پرداخت”.
- امکان توقیف اموال و ممنوع‌الخروجی طبق تشریفات اجرای ثبت.
- هزینه نسبی کمتر از دادرسی و تجدیدنظر ...