در مقام عمل، دارنده چک دو مسیر اصلی برای مطالبه دارد: ۱) صدور اجراییه از طریق اجرای ثبت/اجرای اسناد رسمی (بر مبنای اصلاحات قانون صدور چک)، و ۲) طرح دعوای حقوقی در دادگاه. هر کدام مزایا و محدودیت‌هایی دارد و انتخاب درست بستگی به شرایط چک و وضعیت خوانده (صادرکننده/ظهرنویس) دارد.

مبنای قانونی
- قانون صدور چک (مصوب ۱۳۵۵ با اصلاحات ۱۳۹۷ و بعدی)، به‌ویژه مواد ۴، ۵، ۲۱ مکرر، ۲۳، ۲۴ و آیین‌نامه‌های مربوط به اجرای اسناد لازم‌الاجرا در خصوص چک‌های صیادی.
- قانون اجرای احکام مدنی و آیین‌نامه اجرای اسناد رسمی لازم‌الاجرا (راجع به نحوه توقیف و مزایده در مسیر اجراییه).
- قانون آیین دادرسی مدنی (برای دعوای حقوقی، تأمین خواسته، هزینه دادرسی، تجدیدنظر و…).

خلاصه تفاوت صدور اجراییه و دعوای حقوقی
- صدور اجراییه: برای چک‌های ثبت‌شده در سامانه صیاد (چک‌های جدید) با شرایط شکلی کامل؛ مزیت اصلی سرعت و عدم نیاز به رسیدگی ماهوی طولانی است. مرجع: واحد اجرای ثبت/اجرای اسناد لازم‌الاجرا یا اجرای دادگستری حسب مورد.
- دعوای حقوقی: رسیدگی ماهوی دادگاه، امکان طرح تمام خواسته‌های تبعی (خسارات تأخیر، وجه التزام قراردادی، بطلان یا تنزل دفاعیات طرف مقابل)، قابلیت رسیدگی به ایرادات پیچیده. زمان‌برتر اما انعطاف‌پذیرتر.

چه زمانی ...