برای ابطال یا غیرنافذ دانستن معامله به دلیل سوءاستفاده از بی‌سوادی یکی از طرفین، باید عناصر و اوصافی احراز شود که نشان دهد رضایت طرف بی‌سواد معیوب بوده و طرف مقابل از وضعیت او بهره‌برداری ناروا کرده است. مبانی حقوقی عمدتاً در قواعد عمومی قراردادها (مواد ۱۹۰، ۱۹۹، ۲۰۳، ۲۰۶، ۲۲۱، ۳۰۱ قانون مدنی) و اصول حاکم بر قصد و رضا و منع سوءاستفاده از حق، و نیز قواعد «تدلیس»، «اکراه»، «غرر/جهل فاحش» و «معامله به ضرر غیر» قابل استناد است. مهم‌ترین عناصر اثباتی به شرح زیر است:

۱) بی‌سوادی مؤثر و عدم امکان درک مفاد سند/معامله
- احراز اینکه طرف بی‌سواد توان خواندن متن قرارداد یا مفاد سند را نداشته یا توان فهم دقیق مفاد حقوقی را نداشته است.
- اگر مفاد عقد پیچیده، طولانی یا دارای آثار سنگین باشد، بار اثبات ناآگاهی مؤثر آسان‌تر است.
- مستند: ماده ۱۹۰ ق.م. (اهلیت و قصد و رضا)، اصل لزوم قصد انشایی و علم اجمالی به موضوع و تعهدات؛ در صورت فقدان آگاهی مؤثر، رضا مخدوش می‌شود.

۲) علم یا امکان علم طرف مقابل به بی‌ ...