پاسخ کوتاه و عملی

۱) خلاصه رأی وحدت رویه ۷۷۴ و اثر آن
- هیأت عمومی دیوان عالی کشور در رأی وحدت رویه شماره ۷۷۴ مورخ ۱۳۹۸/۴/۱۱ تصریح کرد: اگر طرفین معامله قصد واقعی انشاء نداشته باشند و معامله صرفاً برای ظاهر (صوری) واقع شده باشد، عقد به علت فقدان قصد باطل است (مواد ۱۹۰، ۱۹۱، ۱۹۵، ۱۹۶ قانون مدنی). در نتیجه:
- هیچ‌گونه انتقال حقی واقع نمی‌شود.
- اشخاص ثالث نمی‌توانند به ظاهر سند استناد کنند مگر آن‌که قواعد خاص حمایت از ثالث ناآگاه و با حسن نیت در مقررات خاص (مثل اسناد تجاری) جاری باشد؛ در معاملات اموال غیرمنقول، اصل بر تبعیت از واقع و بطلان معامله صوری است.
- اقرار به صوری بودن علیه مُقر نافذ است (ماده ۱۲۷۷ ق.م.) و می‌تواند مبنای بی‌اعتباری معامله قرار گیرد.
- در صورت صوری بودن برای فرار از دین، طلبکار می‌تواند دعوای بطلان/غیرقابل استناد بودن معامله را طرح کند (مواد ۲۱۸ و ۲۱۸ مکرر ق.م. و رویه قضایی مرتبط).

۲) تفاوت صوری با معامله به قصد فرار از دین
- صوری مطلق: نبود قصد انشاء؛ نتیجه: بطلان مطلق (مواد ۱۹۰، ۱۹۵ ق.م.).
- معامله ظاهراً واقعی اما با انگی ...