پاسخ کوتاه: نظارت بر احداث کانکس و سازه‌های موقت عمدتاً با شهرداری (کمیسیون ماده ۱۰۰) در محدوده/حریم شهر و با دهیاری و بنیاد مسکن در روستاهاست. در موارد خاص، دستگاه‌های بخشی مثل راه و شهرسازی، منابع طبیعی، محیط‌زیست، میراث فرهنگی، شرکت‌های خدمات‌رسان (گاز، برق، آب)، آتش‌نشانی و نظام مهندسی نیز برحسب محل استقرار و کاربری، ذی‌مدخل و ناظرند. در شهرک‌های صنعتی، شهرهای جدید، بنادر، فرودگاه‌ها و مناطق آزاد/ویژه اقتصادی، سازمان متولی همان محدوده مرجع صدور و نظارت است.

توضیح تفصیلی مراجع و مستندات:

۱) در محدوده و حریم شهرها
- مرجع اصلی: شهرداری محل به استناد مواد ۱۰۰ و ۵۵ قانون شهرداری و ماده ۹۹ قانون شهرداری (در حریم). هرگونه احداث بنا—even موقت—بدون پروانه، مشمول رسیدگی در کمیسیون ماده ۱۰۰ است و می‌تواند منجر به جریمه، پلمب یا قلع بنا شود.
- کمیسیون ماده ۱۰۰: مرجع رسیدگی به تخلفات ساختمانی (از جمله نصب کانکس بدون مجوز، تغییر کاربری، تجاوز به معابر).
- شورای عالی شهرسازی و معماری/ادارات راه و شهرسازی: نظارت کلان بر انط ...