### ۱) تعریف و ماهیت صلح بلاعوض و صلح معوض
صلح در حقوق ایران هم می‌تواند برای *رفع تنازع* باشد و هم به عنوان یک *عقد مستقل برای ایجاد/انتقال حق* به‌کار رود. (قانون مدنی، ماده ۷۵۲)

- صلح معوض: مصالح در برابر صلح، عوض/مال/تعهدی دریافت می‌کند (مثلاً «این ملک را صلح می‌کنم در برابر ۱ میلیارد تومان» یا در برابر انجام تعهدی).
- صلح بلاعوض: مصالح بدون دریافت عوض، حق/مال را صلح می‌کند (عملاً از حیث نتیجه نزدیک به هبه است، اما از حیث قالب، صلح است).

صلح می‌تواند لازم باشد (اصل بر لزوم) و آثارش طبق قواعد عمومی قراردادها تحلیل می‌شود. (ق.م ماده ۲۱۹ و نیز ماده ۷۶۰: «صلح عقد لازم است…»)

---

### ۲) اثر تفاوت بر «امکان رجوع» (فسخ/برهم‌زدن یک‌طرفه)
#### الف) اصل کلی: صلح عقد لازم است
طبق ماده ۷۶۰ قانون مدنی، صلح عقد لازم است؛ یعنی *نه در صلح معوض و نه در صلح بلاعوض* اصل بر امکان رجوع یک‌طرفه نیست، مگر:
۱) وجود خیار (حق فسخ)
۲) اقاله ...