در حقوق ایران، حق عبور لوله آب از اراضی خصوصی (حق‌العبور/حق‌المجری) می‌تواند بر اساس یکی از عناوین زیر مطرح شود: ایجاد حق ارتفاق با تراضی، ایجاد مجوز قانونی یا اداری، یا طرح دعوا برای تحمیل عبور در صورت ضرورت و فقدان راه‌حل دیگر. مرجع رسیدگی بسته به منشأ اختلاف و نوع مطالبه متفاوت است:

۱) اختلاف بین اشخاص خصوصی (مالکین اراضی و ذی‌نفع عبور لوله)
- مرجع ذاتی: دادگاه‌های عمومی حقوقی محل وقوع ملک (دادگاه حقوقی شهرستان/حوزه قضایی ملک) وفق ماده ۱۲ قانون آیین دادرسی مدنی.
- خواسته‌های معمول:
- اثبات یا ایجاد حق ارتفاق/الزام به تحمل عبور (در صورت وجود مبنا از قبیل ضرورت، سابقه عرفی یا قراردادی).
- رفع مزاحمت یا ممانعت از حق (اگر حقی ایجاد شده و مالک مانع می‌شود).
- مطالبه خسارات و اجرت‌المثل ایام تصرف/استفاده (مواد ۳۰۸ به بعد قانون مدنی و قواعد مسئولیت مدن ...