پاسخ کلی و کاربردی (با استناد به مقررات نیروهای مسلح ایران):

اصول حاکم بر اعمال تنبیه‌ها و اضافه‌خدمت در ارتش جمهوری اسلامی ایران، عمدتاً از این منابع تبعیت می‌کند:
- قانون مجازات نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران (مصوب ۱۳۸۲)
- آیین‌نامه انضباطی نیروهای مسلح و دستورالعمل‌های داخلی هر نیرو (ارتش/سپاه/ناجا سابق)، از جمله آیین‌نامه انضباطی آجا
- اصل ۱۷۲ قانون اساسی و قواعد دادرسی انتظامی-انضباطی
- اصول کلی حقوق اداری و انضباطی (قانون مدیریت خدمات کشوری به‌طور غیرمستقیم در برخی مبانی)

اصول بنیادین که باید در اعمال هرگونه تنبیه و اضافه‌خدمت رعایت شود:

۱) اصل قانونی بودن تنبیه‌ها
- هیچ تنبیه یا اضافه‌خدمتی قابل اعمال نیست مگر آنکه نوع، میزان و مرجع اعمال آن در قانون یا آیین‌نامه معتبر پیش‌بینی شده باشد.
- مستند: اصل قانونی بودن مجازات‌ها (اصل ۳۶ قانون اساسی به‌صورت عام؛ در حوزه نیروهای مسلح، قانون مجازات نیروهای مسلح و آیین‌نامه‌های انضباطی).

۲) اصل صلاحیت مرجع
- فقط مقامات و فرماندهان دارای اختیار قانونی (در سلسله‌مراتب مشخ ...