ثبت واقعه، اخذ توضیحات کتبی از فرد، احراز ادله و صدور دستور مکتوب از تشریفات اصلی است. ابلاغ به‌موقع و امکان اعتراض نیز باید رعایت شود.
به‌عنوان راهنمای حقوقی، تشریفات صدور تنبیه و اضافه‌خدمت در ارتش جمهوری اسلامی ایران به‌موجب مقررات انضباطی نیروهای مسلح و قوانین مرتبط، باید با رعایت اصول دادرسی انضباطی و حقوق افراد نظامی انجام شود. مهم‌ترین موارد و تشریفات به‌شرح زیر است:

۱) مبانی قانونی
- قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران (مصوب ۱۳۶۶) و آیین‌نامه انضباطی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران (آجا/سپاه/فراجا) مبنای اصلی تنبیهات انضباطی هستند.
- قانون رسیدگی به تخلفات اداری ناظر به کارکنان غیرنظامی دولت است؛ در مورد نظامیان، آیین‌نامه‌ها و مقررات انضباطی اختصاصی حاکم‌اند.
- اصل ۱۷۲ قانون اساسی نیز رسیدگی به جرایم مربوط به وظایف خاص نظامی را در صلاحیت دادگاه‌های نظامی می‌داند؛ اما تخلفات انضباطی معمولاً در چارچوب فرماندهی و هیأت‌های انضباطی رسیدگی می‌شوند، نه محاکم.

۲) صلاحیت و مرجع صادرکننده تنبیه
- فرمانده مستقیم در سطح تعیین‌شده آیین‌نامه (فرمانده دسته/گروهان/گردان ...