در مقام یک وکیل دادگستری با رویکرد حقوق عمومی و نظام وظیفه، خلاصه فرآیند و مبانی حقوقی اعتراض به اضافه‌خدمت در نیروهای مسلح (ارتش) به شرح زیر است:

۱) مبنای قانونی اضافه‌خدمت و حق اعتراض
- قانون خدمت وظیفه عمومی (مصوب ۱۳۶۳ با اصلاحات بعدی) و آیین‌نامه‌های انضباطی نیروهای مسلح، مقررات تنبیهات انضباطی و اضافه‌خدمت را پیش‌بینی کرده‌اند.
- به‌ویژه ماده ۵۸ و مواد مرتبط قانون خدمت وظیفه عمومی درباره تخلفات و تنبیهات سربازان و امکان رسیدگی انضباطی و شبه‌قضایی اشاره دارند. دستورالعمل‌های انضباطی داخلی ارتش (آجا) و بخشنامه‌های ابلاغی ستادکل نیز چارچوب اجرایی را تعیین می‌کنند.
- اصل ۱۷۳ قانون اساسی و قانون دیوان عدالت اداری نیز امکان طرح شکایت نسبت به تصمیمات اداری قطعی را—در صورت قطعیت تصمیم انضباطی و عدم امکان جبران در مراجع داخلی—به‌طور استثنایی فراهم می‌آورد.

۲) مرجع و مراحل اعتراض در واحد نظامی
- مرجع بدوی: فرمانده مستقیم یا هیئت رسیدگی انضباطی یگان. معمولاً اضافه‌خدمت توسط فرمانده دسته/گروهان یا افسر ن ...