شکایت جمعی در کلاهبرداری چیست و چه تفاوتی با شکایت فردی دارد؟

۱) مفهوم کلی
- شکایت فردی: هر بزه‌دیده (شاکی خصوصی) به‌تنهایی علیه مرتکب به اتهام کلاهبرداری شکایت کیفری مطرح می‌کند و به‌طور مستقل پیگیر تعقیب کیفری و مطالبه ضرر و زیان خود می‌شود.
- شکایت جمعی: چند بزه‌دیده که از یک رفتار مجرمانه واحد یا طرح کلاهبرداری مشابه متضرر شده‌اند، هماهنگ و هم‌زمان اقدام می‌کنند. در حقوق ایران عنوان خاص Class Action به‌معنای مصطلح سیستم‌های کامن‌لا به‌صورت مستقل پیش‌بینی نشده، اما ابزارهای قانونی برای تجمیع شکایات و مطالبه ضرر و زیان متعدد در یک پرونده واحد وجود دارد.

۲) مبانی قانونی مرتبط
- جرم کلاهبرداری: ماده ۱ قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری (۱۳۶۷) کلاهبرداری را جرم‌انگاری کرده است. تعقیب آن جنبه عمومی دارد و با شکایت فرد یا افراد متعدد آغاز و توسط دادستان پیگیری می‌شود.
- تجمیع دعاوی و تعدد شاکیان:
- ماده ۱۱ قانون آیین دادرسی کیفری ۱۳۹۲: مرجع قضایی مکلف است در صورت ارتباط پرونده‌ها، برای جلوگیری از صدور آراء معارض، آن‌ها را توأمان یا نزد یک مرجع رسیدگی کند.
- ماده ۳۱۰ و بعد (شکایت و تعقیب): امکان اعلام شکایت توسط هر تعداد از بزه‌دیدگان وجود دارد.
- ماده ۱۵ قانون آیین دادرسی کیفری: بزه‌دیده می‌تواند ضرر و زیان ناشی از جرم را در همان پرونده کیفری مطالبه کند. تعدد بزه‌دیدگان مانع طرح مجتمع (تجمیع) نیست.
- ماده ۶۹ و ...