پاسخ کوتاه: بسته به نوع «اقدام اجرایی خلاف قانون» در مرحله اجرای احکام، راه‌های اعتراض متفاوت است. مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از: شکایت به دادگاه صادرکننده حکم (اعتراض به عملیات اجرایی/صورت‌مجلس اجرا)، اعتراض ثالث اجرایی، دعوای ابطال عملیات اجرایی، توقیف عملیات اجرا با تأمین، شکایت انتظامی/اداری از اجرای احکام، و در موارد کیفری، شکایت کیفری نسبت به اقدامات مجرمانه. در ادامه، به تفکیک مبنا و مستند قانونی توضیح می‌دهم.

۱) اجرای احکام مدنی (احکام حقوقی)
- مرجع اعتراض: دادگاه صادرکننده رأی قطعی (یا دادگاهی که اجرای احکام زیر نظر آن است).
- ابزارهای اعتراض:
- اعتراض به نحوه عملیات اجرایی و صورت‌مجلس اجرا
- مبنا: مواد ۱، ۳۴، ۳۹، ۴۱، ۵۶، ۱۴۰ و بعد از قانون اجرای احکام مدنی ۱۳۵۶ و آیین‌نامه‌های مربوط.
- نحوه: تقدیم درخواست کتبی به اجرای احکام با خطاب به دادگاهی که نظارت دارد؛ دادگاه خارج از نوبت رسیدگی می‌کند.
- موارد شایع: توقیف مال غیرقابل توقیف (مواد ۶۱ تا ۶۶ ق.ا.ا.م)، ارزیابی نادرست، مزایده برخلاف تشریفات (مواد ۱۱۴ تا ۱۳۷)، ابلاغ ناقص، تقسیط بدون شرایط قانونی، استیفای مازاد بر محکوم‌به.
- اعتراض ثالث اجرایی
- مستند: ماده ۱۴۶ قانون اجرای احکام مدنی.
- مورد: شخص ثالثی که نسبت به مال توقیف‌شده ادعای مالکیت یا حق مقدم دارد.
- نتیجه: در صورت احراز، رفع توقیف یا خروج مال از مزایده.
- توقیف عملیات اجرایی
- مستند: قسمت اخیر ماده ۵، ماده ۲۴ و اصول دادرسی؛ رویه ...