خلاصه پاسخ
- در صلح‌نامه عادی: الزام قانونی به حضور شاهد یا کارشناس وجود ندارد، اما برای استحکام ادله توصیه می‌شود از شهود استفاده شود و در موارد فنی می‌توان از کارشناس بهره برد.
- در تنظیم سند رسمی در دفترخانه: حضور شاهد معمولاً الزامی نیست مگر در موارد خاص (مثل بی‌سوادی، نابینایی، ناشنوایی یا عدم امکان امضا). کارشناس الزامی نیست مگر برای ارزیابی یا احراز امور فنی/مالی خاص که اداره ثبت یا طرفین بخواهند.
- در دادگاه: شهادت و کارشناسی ابزارهای اثبات هستند و الزام به کارشناس یا شاهد بسته به موضوع دعوا و تشخیص قاضی است.

توضیح گام‌به‌گام و استناد قانونی

۱) صلح‌نامه عادی (بین طرفین، خارج از دفترخانه)
- ماهیت: صلح‌نامه براساس مواد ۷۵۲ به بعد قانون مدنی عقدی لازم است و برای پایان دادن به دعوا یا جلوگیری از تنازع به کار می‌رود.
- تشریفات: قانون برای صحت صلح‌نامه عادی حضور شاهد یا کارشناس را شرط صحت قرار نداده است. معیار اصلی وجود قصد، رضایت، اهلیت طرفین و مشروعیت مورد صلح است (مواد ۱۹۰، ۷۵۴ ق.م).
- نقش شهود: حضور شاهد الزامی نیست، اما ...