قاضی در حقوق ایران «تناقض در اظهارات شاکی» را به‌عنوان اماره/قرینه‌ای برای سنجش اعتبار گفتار می‌بیند، نه اینکه به‌تنهایی و خودکار موجب بی‌اعتباری شکایت یا صدور حکم برائت شود. وزن‌دهی به تناقضات به نوع دعوا (کیفری/حقوقی)، موضوع جرم، وجود یا فقدان ادله مستقل، و اینکه تناقض «ماهوی» است یا «جزئی» بستگی دارد.

## ۱) چارچوب کلی: قاضی به چه چیزی تکیه می‌کند؟
در امور کیفری، اصل بر این است که اتهام باید با دلیل معتبر ثابت شود و اگر قاضی به یقین/اقناع وجدانی نرسد، نمی‌تواند صرف ادعا حکم محکومیت بدهد. در نظام ادله، قاضی از مجموعه دلایل (اقرار، شهادت، قسامه، سوگند در موارد خاص، علم قاضی و… و همچنین گزارش‌ها/قرائن) به نتیجه می‌رسد.

- اصل برائت و تفسیر شک به نفع متهم: قاضی اگر با تناقضات به تردید معقول برسد و دلیل کافی دیگری نباشد، نتیجه معمولاً به نفع متهم خواهد بود. (مبنای اصل برائت در نظام حقوقی و به‌ویژه در دادرسی کیفری)
- علم قاضی: قاضی می‌تواند از «قرائن و امارات» از جمله کیفیت اظهارات و تناقضات، برای رسیدن به علم/اقناع استفاده کند. (ق. ...