در «پرسش متقابل» هدف اصلی این است که بدون درگیری لفظی، شاکی را وادار کنید روایت خود را دقیق، مرحله‌به‌مرحله و قابل‌راستی‌آزمایی بیان کند تا تناقض‌ها (با اظهارات قبلی، اسناد، زمان/مکان، انگیزه، یا قوانین تجربه) آشکار شود. در چارچوب دادرسی کیفری ایران، ابزار اصلی شما سؤال‌کردن در جلسه رسیدگی و ارجاع به محتویات پرونده (صورت‌جلسات، اظهارات قبلی، گزارش‌ها، پیام‌ها، رسیدها، نظریه کارشناسی…) است.

## ۱) تکنیک‌های کارآمد در پرسش متقابل برای آشکارسازی تناقض

### الف) قفل‌کردن روایت (Lock-in)
ابتدا روایت فعلی شاکی را با سؤال‌های کوتاه و دقیق «قفل» کنید تا بعداً نتواند عقب‌نشینی کند.
- «تاریخ دقیق را می‌فرمایید؟»
- «ساعت را حدودی می‌فرمایید یا دقیق؟»
- «محل دقیق: کدام خیابان/پلاک/طبقه؟»
- «چه کسی دقیقاً حضور داشت؟ اسم و نسبت؟»
- «شما خودتان دیدید یا از دیگری شنیدید؟»

نکته: اگر از ابتدا روایت مبهم بماند، تناقض‌گیری سخت می‌شود.

### ب) تثبیت محورهای ۵گانه: زمان/مکان/افراد/اقدام/نتیجه
تناقض‌ها غالباً در یکی از این پنج محور رخ می‌دهد. هر محور را جدا و خطی بپرسید:
۱) زمان وقوع
۲) مکان وقوع
۳) افراد حاضر و نقش‌ها
۴) اقدام منتسب به متهم (دقیقاً چه کرد؟ ...