پاسخ کوتاه: اصل بر لزوم رعایت مفاد قرارداد کار و شرح وظایف مصوب است و کارفرما بدون رضایت کارمند نمی‌تواند ماهیت شغل، محل خدمت یا شرایط اساسی کار را به نحو اساسی و یک‌جانبه تغییر دهد؛ مگر در حدود اختیارات قانونی (سازمانی/اداری) و با رعایت تشریفات قانونی. هرگونه تغییر ماهوی که منجر به تنزل مقام، کاهش مزایا یا اخلال در امنیت شغلی شود، قابلیت اعتراض دارد. حقوق دفاعی کارمند شامل اطلاع‌رسانی قبلی، حق استماع و دفاع، دسترسی به مستندات، شکایت اداری و قضایی، و امکان ابطال یا اعاده وضع یا جبران خسارت است.

تفصیلی:

۱) چارچوب‌های حقوقی حاکم
- کارگران مشمول قانون کار: مواد ۸، ۱۰، ۲۶، ۲۷، ۱۴۹ و ۱۵۸ قانون کار و مواد ۲۴ و ۲۵ آیین‌نامه‌ها و رویه‌های شورای‌عالی کار. ماده ۲۶ تغییر عمده در شرایط کار را منوط به توافق طرفین می‌داند. هر تغییر اساسی بدون رضایت کارگر که منجر به کاهش حقوق و مزایا یا تغییر محل و نوع کار برخلاف قرارداد شود، قابل اعتراض در هیأت‌های تشخیص و حل اختلاف (مواد ۱۵۷ و ۱۵۸) است.
- مستخدمان دولت (قانون مدیریت خدمات کشوری): مواد ۴۴، ۴۵، ۴۶، ۱۱۷ و ۱۲۱. تعیین و تغییر پست‌های سازمانی در اختیار دستگاه است، اما باید در چارچوب ساختار مصوب سازمان اداری و استخدامی و «شرح وظایف شغل» باشد. هرگونه تنزل مقام یا تغییر وضعیت که آثار منفی حقوقی/مزدی داشته باشد باید مستند و مستدل باشد و قابلیت رسیدگی در هیأت‌های رسید ...