راهنمای عملی شکایت از رئیس اتحادیه بابت تخلفات و این‌که شکواییه چه ارکانی باید داشته باشد، تا حد زیادی به نوع اتحادیه (اتحادیه‌های صنفی زیر نظر «اتاق اصناف» یا اتحادیه‌های دیگر) و نوع تخلف (اداری/انضباطی، مالی، کیفری مثل جعل و اختلاس/ارتشاء، یا تخلف از قوانین صنفی) بستگی دارد. در عمل معمولاً دو مسیر موازی دارید: شکایت صنفی/اداری و شکایت کیفری/حقوقی.

## ۱) اول تعیین کنید تخلف از چه جنس است (مسیر درست را انتخاب کنید)

### الف) تخلفات صنفی/انضباطی و مدیریتی (در چارچوب اتحادیه)
نمونه‌ها: سوء‌مدیریت، نقض مقررات داخلی، عدم رعایت تشریفات انتخابات، تصمیمات خلاف قانون نظام صنفی، تبعیض در صدور/تمدید پروانه کسب، عدم تشکیل مجامع، تخلف از حدود اختیارات.
مرجع رسیدگی معمولاً:
- اتاق اصناف شهرستان/مرکز استان (بسته به ساختار)
- کمیسیون‌های نظارت و مراجع نظارتی پیش‌بینی‌شده در قانون نظام صنفی
- در برخی موارد، دیوان عدالت اداری برای اعتراض به تصمیمات/اقدامات اداریِ قابل شکایت (اگر اقدام/تصمیم ماهیت «تصمیم اداری» داشته باشد).

مبنای قانونی کلی: «قانون نظام صنفی کشور» و آیین‌نامه‌ها و مقررات مربوط.

### ب) جرائم کیفری
اگر رفتار رئیس اتحادیه مصداق جرم باشد (مثل جعل، خیانت در امانت، کلاهبرداری، دریافت رشوه، اختلاس/تصرف غیرقانونی در اموال عمومی یا وجوه، تهدید، توهین، افشای اسناد محرمانه، ممانعت از حق و…)، مسیر شکواییه کیفری در دادسرا مطرح می‌شود.
مرجع رسیدگی: دادسرای عمومی و انقلاب محل وقوع جرم یا محل اقامت متهم (حسب مورد) ...