در دعوای استرداد (مثل استرداد لاشه چک/سند، استرداد مال منقول، استرداد لاشه سفته، استرداد مبیع، …) اگر خواهان برای جلوگیری از تضییع حق، درخواست تأمین خواسته بدهد، دادگاه معمولاً او را مکلف می‌کند «خسارت احتمالی» (همان تأمینِ جبران خسارت طرف مقابل در صورت بی‌حقی خواهان) را تودیع کند. اما در مواردی می‌توان معافیت از تودیع خسارت احتمالی گرفت یا احتمال اخذ آن را بالا برد.

مبنای کلی: قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی (مواد مربوط به تأمین خواسته و اخذ تأمین برای جبران خسارت احتمالی) و نیز قواعد اعسار (قانون اعسار و مقررات آیین دادرسی درباره ادعای اعسار و رسیدگی به آن). در عمل، دادگاه‌ها برای معافیت یا تخفیف، به یکی از این محورها اتکا می‌کنند: معافیت‌های قانونی/استثنائات تأمین خواسته یا اعسار/ناتوانی مالی خواهان یا کفایت دلایل و فوریت به نحوی که دادگاه نوع و میزان تأمین را تعدیل کند.

---

## ۱) «معافیت از خسارت احتمالی» دقیقاً یعنی چه؟
در رویه، سه حالت داریم:

۱) عدم نیاز به تودیع خسارت احتمالی (معافیت کامل)
معمولاً وقتی قانون برای تأمین خواسته بدون تودیع اجازه داده یا موضوع، ماهیتاً طوری است که دادگاه گرفتن خسارت احتمالی را لازم نمی‌داند.

۲) کاهش میزان خسارت احتمالی (تعدیل تأمین)
دادگاه م ...