تفاوت‌های کلیدی هوش مصنوعی مولد و تحلیلی در حوزه حقوق (با نگاه کاربردی در ایران)

۱) ماهیت و خروجی
- هوش مصنوعی تحلیلی (Analytical AI): داده‌محور، الگوکاو و پیش‌بین است. بر تحلیل اسناد، استخراج مفاهیم، خوشه‌بندی، پیش‌بینی ریسک/نتیجه دعوا، کشف تعارضات، زمان‌بندی دادرسی، و جست‌وجوی هوشمند تکیه دارد. خروجی معمولاً امتیاز ریسک، خلاصه، نقشه استنادی و گزارش تحلیلی است.
- هوش مصنوعی مولد (Generative AI): متن، خلاصه، پیش‌نویس لایحه/قرارداد، پرسش‌نامه دادرسی، بندهای قراردادی جایگزین، یا توضیح ساده‌سازی‌شده تولید می‌کند. خروجی «متن یا محتوا» است، نه صرفاً تحلیل عددی.

۲) کاربردها در عمل وکالت و قضا
- تحلیلی:
- جست‌وجو و بازیابی پیشرفته آراء وحدت رویه، نظریات مشورتی اداره حقوقی قوه قضاییه، قوانین و مقررات (برای نمونه مواد قانون مدنی، قانون تجارت، آیین دادرسی مدنی/کیفری).
- کشف سوابق مشابه و ارزیابی شانس موفقیت دعوی بر مبنای داده‌های رویه‌ای (در حد توان دسترسی).
- استخراج ریسک‌های تطبیق (Compliance) در حوزه‌هایی مثل مبا ...