بند «د» تبصره ۲۰ قانون بودجه (در اغلب قوانین بودجه سنواتی) معمولاً ناظر به تعیین تکلیف وضعیت به‌کارگیری/قراردادها و تبدیل وضعیت برخی نیروهای شاغل در دستگاه‌های اجرایی (عمدتاً ایثارگران و مشمولان قوانین خاص) و نیز الزام به رعایت ضوابط استخدامی است. چون متن بند «د» در هر سال ممکن است تفاوت‌های جزئی/مهم داشته باشد، استثنائات هم تا حدی «سال‌محور» است؛ اما در عمل، چند دسته استثناء و خروج از شمول، تقریباً در اکثر اجراها تکرار می‌شود.

در ادامه، «استثنائاتی که معمولاً از شمول خارج‌اند» را به زبان عملی و با تکیه بر قواعد پرتکرار (قانون مدیریت خدمات کشوری، قانون برنامه، قانون احکام دائمی و آیین‌نامه‌های اداری-استخدامی) فهرست می‌کنم:

---

## ۱) دستگاه‌ها/نهادهای خارج از شمول قانون مدیریت خدمات کشوری یا دارای مقررات استخدامی خاص
در اجرا، بسیاری از اختلافات از همین‌جا ایجاد می‌شود. اگر دستگاه مشمول قانون مدیریت خدمات کشوری نباشد یا مقررات خاص استخدامی داشته باشد، معمولاً خود را خارج از شمول اجرای بند «د» می‌داند یا اجرای آن را منوط به مقررات داخلی می‌کند؛ مثل:
- برخی نهادها و مؤسسات عمومی غیردولتی (حسب مورد)
- دستگاه‌های دارای **قانون استخدامی ...