پاسخ کوتاه و کاربردی

- متن و جایگاه: تبصره ۳ ماده ۲ قانون ملی شدن جنگل‌ها و مراتع (مصوب ۱۳۴۱ و اصلاحات بعدی، از جمله قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگل‌ها و مراتع ۱۳۴۶ و قوانین مکمل) در کنار اصل ملی بودن منابع یادشده، یک قاعده حمایتی-نظارتی برقرار می‌کند تا:
۱) حدود و ثغور اراضی ملی و مستثنیات اشخاص روشن شود،
۲) تصرفات خصوصی فاقد مبنای قانونی مهار گردد،
۳) فرآیند تشخیص، اعتراض و تثبیت مالکیت و کاربری قانونمند انجام شود.

- هدف تبصره ۳ ماده ۲:
۱) تثبیت حاکمیت عمومی بر جنگل‌ها و مراتع: تبصره با فرض اصل ملی بودن، هرگونه ادعا را محتاج اثبات می‌کند تا از خروج بی‌ضابطه اراضی ملی جلوگیری شود. مبنای آن اصل ۴۵ قانون اساسی (انفال و ثروت‌های عمومی) و مواد ۱ و ۲ قانون ملی شدن جنگل‌هاست.
۲) تعیین تکلیف مستثنیات اشخاص: تبصره سازوکاری برای شناسایی مستثنیات (اراضی دایر، نسق زراعی، ابنی ...