پاسخ کوتاه: تبصره ۳ ماده ۲ قانون ملی شدن جنگل‌ها و مراتع، ناظر بر اراضی «موات» و «بایر غیرمشجر» واقع در محدوده و حریم شهرها و نیز برخی اراضی همجوار با جنگل‌ها و مراتع ملی است که به رغم قرارگیری در پهنه‌های ملی، به دلیل وضع خاص کاربری، موقعیت شهری/حریمی و فقدان پوشش جنگلی، از حیث نحوه اعمال مقررات ملی شدن، تابع قاعده‌ای متفاوت یا مستثنیات اجرایی‌اند. به بیان دقیق‌تر: قلمرو مکانی آن عمدتاً عرصه‌های داخل محدوده و حریم شهرها و شهرک‌ها و گاه محدوده طرح‌های مصوب شهری است؛ قلمرو موضوعی آن اراضی موات و بایر فاقد پوشش درختی و نیز اراضی مورد نیاز طرح‌های عمومی و عمرانی مصوب است که اگرچه ممکن است در کاداستر منابع طبیعی ثبت یا در نقشه‌های ملی به عنوان انفال درج شده باشند، شیوه اعمال مالکیت عمومی/مدیریت منابع طبیعی در آنها به موجب تبصره ۳ تعدیل می‌شود.

شرح حقوقی و تحلیل:

۱) جایگاه و فلسفه وضع تبصره ۳
- قانون ملی شدن جنگل‌ها و مراتع مصوب ۱۳۴۱ (و آیین‌نامه و مقررات لاحق) اصل را بر تعلق جنگل‌ها، مراتع و بیشه‌های طبیعی به دولت (به نمایندگی از عموم) گذارده است. ماده ۲ ناظر به آثار و دامنه ملی شدن است. تبصره ۳ برای رفع تزاحم میان «ح ...