پاسخ کوتاه و عملی

- تعریف: «مشاغل سخت و زیان‌آور» کارهایی هستند که به علت ماهیت، شرایط، محیط یا عوامل فیزیکی، شیمیایی، بیولوژیک و مکانیکی مؤثر در محیط کار، سلامت جسمی یا روانی کارگر را به‌طور مستمر و غیرقابل جبران تهدید می‌کنند، حتی با رعایت استانداردهای ایمنی و بهداشت، یا مشاغلی که ماهیتاً فرساینده‌اند.
- مبنای قانونی اصلی:
۱) قانون کار (مواد ۵۲، ۵۳، ۶۱ و به‌ویژه تبصره ۲ ماده ۷۶ قانون تأمین اجتماعی درباره بازنشستگی در مشاغل سخت)
۲) قانون تأمین اجتماعی (تبصره ۲ ماده ۷۶ و آیین‌نامه‌های اجرایی آن)
۳) آیین‌نامه کارهای سخت و زیان‌آور (مصوب هیأت وزیران و اصلاحات بعدی)
۴) دستورالعمل‌ها و بخشنامه‌های شورای عالی حفاظت فنی و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی
۵) قانون دیوان عدالت اداری (برای اعتراض به تصمیمات اداری مرتبط)

شرح حقوقی و ارجاعات

- تبصره ۲ ماده ۷۶ قانون تأمین اجتماعی: کارهای سخت و زیان‌آور را به‌عنوان کارهایی تعریف می‌کند که انجام آن‌ها در طولانی‌مدت موجب کاهش سلامتی و فرسایش جسمی و روانی می‌شود و برای بازنشستگی زودتر از موعد کارگران چنین مشاغلی امتیازاتی قائل است (مثلاً ۲۰ سال سابقه متوالی یا ۲۵ سال متناوب بدون شرط سنی، حسب مورد).
- آیین‌نامه تشخیص مشاغل سخت و زیان‌آور: مرجع ...