توضیح ماهوی و عملی تفاوت «فسخ قرارداد» با «الزام به انجام تعهد» در حقوق ایران

۱) ماهیت حقوقی هر کدام
- فسخ قرارداد:
- عمل حقوقی یک‌جانبه است که با وجود حق فسخ، به‌وسیله ذی‌نفع اعلام می‌شود و اثر آن انحلال قرارداد از زمان فسخ (انحلال قهقرایی در بیع ممکن است با آثار استردادی) است.
- مبنای آن یا قانونی است (مواد ۳۹۶ و ۳۹۹ قانون مدنی در خصوص خیارات، از جمله خیار شرط، خیار تأخیر ثمن، خیار عیب، خیار تدلیس، خیار تفلیس و …) یا قراردادی (شرط فاسخ/خیار شرط).
- با تحقق فسخ، تعهدات آتی ساقط و عوضین باید مسترد شوند. در بیع، قاعدتاً هر کدام به مالک پیشین برمی‌گردد و منافع و نماءات بر حسب قاعده غرور و قواعد منافع تابع درک معامله و نوع خیار تنظیم می‌شود (مواد ۲۸۷، ۲۸۸، ۴۵۵ ق.م. و رویه).
- دعوای الزام به انجام تعهد:
- دعوای ترافعی برای اجرای عین تعهد است؛ مبنا تعهد قراردادی موجود و نافذ است و خواهان بقای قرارداد را می‌خواهد.
- بر اساس مواد ۲۱۹ و ۲۲۰ قانون مدنی: عقود لازم باید وفا شوند و متعاملین به لوازم عرفی آن ملتزم‌اند.
- در صورت امکان، دادگاه حکم به اجرای عین تعهد می‌دهد؛ در صورت امتناع متعهد، از طریق اجرا ...