پاسخ کوتاه: الزام کلی و عام برای اخذ «تأییدیه دهیاری» در همه نقل‌وانتقالات رسمی ملک در روستا وجود ندارد؛ اما در چند حالت مشخص، اخذ استعلام/تأیید دهیاری (یا بخشداری/شورای اسلامی روستا) بنا به قوانین و بخشنامه‌های خاص الزامی یا عملاً لازم‌الاجراست. مبانی عمده عبارت‌اند از مقررات مربوط به ساخت‌وساز و تفکیک در محدوده روستا، کاربری اراضی، انشعابات و خدمات عمومی، و تشریفات ثبت و دفترخانه‌ای.

چارچوب‌های حقوقی و موارد عمده الزام یا رجحان اخذ تأییدیه دهیاری:

۱) اراضی و املاک واقع در محدوده طرح هادی روستایی
- قانون تأسیس دهیاری‌های خودکفا در روستاهای کشور (مصوب ۱۳۷۷) و آیین‌نامه‌های اجرایی آن، به دهیاری وظایف مدیریت محلی، نظارت بر ساخت‌وساز و اجرای طرح هادی را می‌دهد.
- آیین‌نامه نحوه بررسی و تصویب طرح‌های هادی روستایی و ضوابط آن (مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری و بخشنامه‌های بنیاد مسکن) دهیاری را مرجع تأیید انطباق با طرح هادی، تفکیک قطعات، معابر و رعایت کاربری می‌شناسد.
- نتیجه عملی: برای انتقال املاکی که ذیل طرح هادی قرار دارند، دفاتر اسناد رسمی و ادارات ثبت، غالباً استعلام وضعیت کاربری، معبر، اصالت پلاک و انطباق با طرح هادی را از طریق دهیاری/بنیاد ...