پاسخ کلی و کاربردی (با استناد به قوانین):

۱) مبنای قانونی پرداخت اضافه‌کار، نوبت‌کاری و شیفت
- قانون کار مصوب ۱۳۶۹ و آیین‌نامه‌های مرتبط:
- ماده ۵۱ و ۵۹ قانون کار: ساعات کار قانونی و اضافه‌کاری
- ماده ۶۱: ممنوعیت اضافه‌کاری اجباری در شرایط خاص
- ماده ۵۲: کار در شب و شرایط ویژه
- ماده ۵۸: فوق‌العاده نوبت‌کاری (شیفت)
- ماده ۶۲: تعطیل هفتگی
- ماده ۶۴ تا ۶۶: مرخصی‌ها
- برای کارکنان مشمول قانون مدیریت خدمات کشوری/قانون استخدام کشوری (بخش‌هایی از کادر درمان دولتی): ضوابط «فوق‌العاده نوبت‌کاری»، «شب‌کاری»، «آنکال» و «کشیک» بر اساس مصوبات هیأت وزیران، بخشنامه‌های سازمان اداری و استخدامی و وزارت بهداشت تعیین می‌شود. در بیمارستان‌های آموزشی نیز آیین‌نامه‌های هیأت امنای دانشگاه‌ها (ماده ۴۹ قانون برنامه پنجم/اجازه هیأت امنا) می‌تواند جزئیات پرداخت را مشخص کند.

۲) ساعات موظفی کادر درمان
- کارکنان مشمول قانون کار: ساعات کار عادی حداکثر ۴۴ ساعت در هفته (ماده ۵۱). عرفاً در بیمارستان‌ها به‌صورت ۶ روز کار و یک روز استراحت یا الگوهای شیفتی تجمیعی اعمال می‌شود.
- کادر درمان با کار شبانه یا نوبت‌کاری: ساعات موظفی معمولاً همان ۴۴ ساعت است، اما برنامه‌ریزی به شکل شیفت‌های صبح/عصر/شب انجام می‌شود. در برخی مقررات داخلی، سقف شیفت شب متوالی و تعداد شیفت‌ها محدود و قابل تنظیم است.
- کارکنان درمانی دولتی تابع قوانین خاص: ساعات موظفی غالباً ۴۴ ساعت هفتگی است؛ برای پزشکان، کارورزان، رزیدنت‌ها و پرستاران، آیین‌نامه‌های اختصاصی دانش ...